Gewicht en eetgedrag 6

Gewicht & eetgedrag

Eet- en gewichtsproblemen bij kinderen en jongeren zijn niet onschuldig. Ze hebben invloed op de ontwikkeling en de gezondheid nu en later.

JGZ heeft een belangrijke rol bij het monitoren, voorkomen en opsporen van eet- en gewichtsproblemen en wil hierbij doordacht te werk gaan.

STANDAARD GEWICHT EN DE AANBEVELINGEN VOOR VROEGDETECTIE EN PREVENTIE VAN EETPROBLEMEN

1. Afkortingen en definities

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

2. Toepassingsgebied

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

Gebruikers en doelpopulatie

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

Onderwerp

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

De richtlijn in het brede zorglandschap

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

Groeimonitoring en vroegdetectie van gewicht- en eetproblemen

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

Begeleiding en behandeling

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

Signaalfunctie CLB

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

3. Doelstellingen richtlijn

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

Label

Label

Label

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Tussentitel

  • Bullet niveau 1
  • Bullet niveau 1
    • Bullet niveau 2
    • Bullet niveau 2
  • Bullet niveau 1

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Tussentitel

  • Bullet niveau 1
  • Bullet niveau 1
    • Bullet niveau 2
    • Bullet niveau 2
  • Bullet niveau 1

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

4. Richtlijn voor CLB

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

Algemene informatie

Basisaanbod

Bijkomend aanbod

Wat kan er na verwijzing worden verwacht?

5. Verdiepende informatie

Aankoop van een weegschaal

Eetstoornissen en gewichtsproblemen bij kinderen en jongeren

Jongeren met overgewicht of eetproblemen: de stap naar het CLB

Het kind en de jongere in relatie met de ouder

Niet-stigmatiserend communiceren over eetproblemen, gewicht en lichaamsvormen

Ontwikkel- en opvoedtaken bij de ontwikkeling van eetgedrag van kleuters

Risico- en beschermende factoren voor eet- en gewichtsproblemen

Oorzaken van ondergewicht

Oorzaken van overgewicht en obesitas

Signalen die kunnen wijzen op een eetstoornis bij kleuters

Signalen die kunnen wijzen op een eetstoornis bij jongeren

Het klinisch onderzoek

6. Verantwoording

Aanleiding voor bijsturing

Wetenschappelijke onderbouw voor het populatiegericht systematisch aanbod

Wetenschappelijke onderbouw voor de doelstellingen van de standaard

Wetenschappelijke onderbouw voor de interventie

Referenties

7. Totstandkoming

Betrokkenen

Belangenconflict

Proces

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

Historiek van deze standaard

Sinds 2003 ontwikkelt VWVJ de standaarden JGZ voor CLB volgens een vaste procedure. Ze dragen bij aan een kwaliteitsvol en uniform aanbod van jeugdgezondheidszorg. Nieuwe wetenschappelijke inzichten, wijzigingen in de wetgeving of context, signalen uit de praktijk of analyses van gezondheids- en procesindicatoren kunnen aanleiding geven tot een herziening.

Bekijk de historiek

Materialen voor preventie en zorg

Je vindt hier werkmaterialen die je ondersteunen in je dagelijkse praktijk. Ze bieden houvast bij preventie en zorg en helpen je om te communiceren met ouders, jongeren, scholen en behandelende artsen.

Materialen voor CLB kwaliteit en organisatie

Je vindt hier alle VWVJ-werkmaterialen voor de kwaliteitszorg en organisatie van je CLB, overzichtelijk geordend volgens het referentiekader voor CLB-kwaliteit.

Veiligheid en materialenbeleid

Vormingen over gewicht & eetgedrag

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Waarom verdienen jonge kinderen (3-6 jaar) met een hoger gewicht onze aandacht?
Webinar

Waarom verdienen jonge kinderen (3-6 jaar) met een hoger gewicht onze aandacht?

22 - 01 - 2027
Gezondheidsbeleid uitwerken op school
Opleiding

Gezondheidsbeleid uitwerken op school

02 - 04 - 2027

Veelgestelde vragen over gewicht & eetgedrag

Is het beter om een weegschaal horizontaal te bewaren i.p.v. verticaal?

Bij digitale weegschalen zal dit geen verschil maken. Wanneer echter bij verticale of horizontale opberging een druk ontstaat op de weegschaal, treedt die in werking … en zullen de batterijen snel aan vervanging toe zijn.

Bij weegschalen met wijzerplaat en veer zal dit mogelijks wel een verschil maken. Deze weegschalen worden echter niet geadviseerd.

Laatste revisie: november 2026

Welke kinderen kunnen terecht in de Pediatrische Multidisciplinaire Obesitascentra (PMOC)?

Het aanbod voor kinderen en jongeren met obesitas wordt bepaald op basis van het gezondheidsrisico dat de obesitas met zich meebrengt (dus niet enkel op basis van de BMI). Dit wordt bepaald aan de hand van de EOSS-P inschaling die breed kijkt naar metabole, mechanische, mentale en sociale gezondheidsrisico’s.

  • Voor kinderen en jongeren met obesitas en een EOSS-P inschaling van 2 of 3 wordt gespecialiseerde begeleiding in een PMOC aangeboden (samen met een ambulant zorgtraject door de huisarts of kinderarts). Dit kan op verwijzing door de huisarts, kinderarts of de arts actief in de jeugdgezondheidszorg. Zie lijst van PMOC’s. De aanvraag voor terugbetaling wordt door het PMOC ingediend.
  • Voor kinderen en jongeren met obesitas en een EOSS-P inschaling van 0 of 1 kan de behandelende huisarts of kinderarts de expertise van een PMOC inroepen.

Meer info vind je via: Zorgtraject obesitas bij kinderen: multidisciplinaire zorg voor een betere behandeling van uw jonge patiënten | RIZIV (fgov.be)

Laatste revisie: oktober 2026

Wordt de begeleiding door een diëtist terugbetaald?

Voor kinderen en jongeren van 2 tot 18 jaar met overgewicht wordt op voorschrift van een arts (ook de arts actief in JGZ) terugbetaling, zonder remgeld, voorzien.

Meer info vind je via: Terugbetaling van diëtetiek voor kinderen met overgewicht of obesitas | RIZIV (fgov.be)

Laatste revisie: oktober 2026

Waaraan dient de infrastructuur voor contactmomenten te voldoen?

Wat zegt de regelgeving?

In 2018 werd het regelgevend kader voor leerlingenbegeleiding door scholen en CLB’s vastgelegd. Daarbij werd het eerdere Besluit van de Vlaamse Regering van 14 november 2008 over de inrichting en uitrusting van de infrastructuur voor medische consulten door de CLB’s opgeheven.

Het huidige kader is opgenomen in het Besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 2018 tot operationalisering van de leerlingenbegeleiding in het basisonderwijs, het secundair onderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding.

Hoofdstuk V van dit besluit beschrijft de vereisten voor infrastructuur en uitrusting.

  • Artikel 18: privacy. De ruimte moet zowel auditieve als visuele privacy garanderen. Anderen mogen een gesprek niet kunnen afluisteren of begrijpen en mogen niet kunnen zien wat er in de ruimte gebeurt.
  • Artikel 19: ruimte voor systematische contacten en vaccinaties. De criteria uit de standaarden jeugdgezondheidszorg en het Draaiboek Infectieziekten CLB zijn richtinggevend voor de inrichting van deze ruimtes.
  • Artikel 20: materiaal. Het CLB gebruikt het materiaal dat nodig is om de opdrachten uit te voeren zoals beschreven in de standaarden jeugdgezondheidszorg, het Draaiboek Infectieziekten CLB en de protocollen van de projectgroep Protocollering en Diagnostiek.

Hoe wordt de privacy concreet ingevuld?

De omzendbrief van 14 juni 2019 over de operationalisering van de leerlingenbegeleiding verduidelijkt artikel 18 van het besluit.

In punt 5 staat dat:

  • anderen tijdens een gesprek eventueel iets mogen horen, maar niet mogen kunnen afluisteren en begrijpen wat er precies wordt gezegd;
  • anderen niet mogen kunnen zien wie zich in de ruimte bevindt.

Wat wordt van scholen verwacht?

Punt 2 van de omzendbrief, bij de toelichting bij artikel 2 van het besluit, beschrijft wat de decreetgever minimaal verwacht van scholen en CLB’s binnen het begeleidingsdomein preventieve gezondheidszorg.

Scholen werken actief mee aan de organisatie en uitvoering van de systematische contacten en vaccinaties door het CLB. Dat kan bijvoorbeeld door afspraken te maken over het gebruik van de lokalen waar de contacten plaatsvinden.

Waar dien je, rekening houdend met de JGZ-Standaarden en het Draaiboek Infectieziekten, bijkomend op te letten bij de keuze van een lokaal voor het systematisch contact?

Veilige ruimte

Het lokaal, de uitrusting ervan en het medisch materiaal moeten beantwoorden aan de vereisten van de algemene hygiëne, van het comfort en de veiligheid van de personen op het vlak van:

  • de natuurlijke en kunstmatige verlichting;
  • de vloeren en wanden;
  • het meubilair.

Om het infectierisico te beperken, worden de volgende algemene regels nageleefd:

  • niet-poreuze, bestendige en gemakkelijk te onderhouden materialen gebruiken;
  • het meubilair en de uitrustingen tot het strikt nodige beperken;
  • ergonomisch en gemakkelijk te onderhouden materiaal en uitrustingen voorzien;
  • bron en reservoir van micro-organismen of allergenen vermijden (bv. planten, tapijten,…).


Rustige ruimte

Rustige ruimte waarin visuele en auditieve prikkels beperkt zijn zodat de leerling niet afgeleid wordt.

De audiometrie wordt afgenomen in een rustige ruimte waarin de waarnemingsdrempel van de onderzoeker gelijk is of maximaal 10 dB hoger ligt, dan zijn/haar waarnemingsdrempel in stille omstandigheden.

Voor de afname van de SPIN-test vormt gering omgevingslawaai, zelfs met kortdurend stoorgeluid, geen probleem.


Grote, geëquipeerde ruimte

Een ruimte die voldoende groot is om de noodzakelijke afstand te respecteren die nodig is om het verzicht van de leerling te onderzoeken (3 à 6 m afhankelijk van de gebruikte test).

Het lokaal bevat ook een lavabo (handhygiëne), een plaats waar de leerling zich (met respect voor privacy) kan omkleden, stopcontacten en een goede internetverbinding.


Verlichte ruimte

Om het verzicht op een kwaliteitsvolle manier te onderzoeken, dient de test belicht te worden met een homogene verlichting van 500 lux zonder lichtreflectie. Dit kan via spotverlichting (twee 100 Watt spotlampen met een grote spreidingshoek die de kaart schuin van boven van ongeveer twee meter afstand bestralen).

Voor het onderzoek van het dieptezicht dient minimaal 1000 lux homogeen licht (zonder lichtreflectie) te schijnen op de test.

Voor het kleurzinonderzoek dient bijkomend de test belicht te worden door wit licht met een minimale lichtsterkte van 1500 lux.


Warme ruimte

In het lokaal waar de leerlingen ontkleed zijn, moet de regelbare verwarmingsinstallatie, bij alle weersomstandigheden, een temperatuur van +20° C kunnen voorzien.

Vaccinatie

Indien gevaccineerd wordt zijn er 2 bijkomende aandachtspunten, nl. de mogelijkheid om een leerling die dreigt flauw te vallen, comfortabel neer te leggen en een ruimte waar leerlingen tot 15 minuten na vaccinatie onder toezicht van een volwassene kunnen wachten zonder dat ze hiervoor de trap dienden te nemen.

Laatste revisie: februari 2026

Hoe betrouwbaar wegen en meten op verplaatsing?

af te stemmen met Heidi

Heeft een verwijzing door de CLB-arts invloed op de terugbetaling?

Via Testaankoop vind je een handig overzicht van de kostprijs en terugbetaling voor consultaties bij een specialist Medisch consult: kosten en vergoeding. Aanvullende informatie is beschikbaar via de website van het RIZIV.


Voor kinderen met een voorkeurregeling (verhoogde tegemoetkoming) en een globaal medisch dossier (GMD) geldt:

  • Zonder verwijzing door de huisarts betalen zij 3 euro voor een raadpleging bij een geconventioneerde specialist;
  • Met een verwijzing door de huisarts hebben zij één keer per jaar recht op een raadpleging per specialisme zonder persoonlijke kost.

Een verwijzing door een arts met een 000- of 009-bevoegdheidscode heeft geen invloed op de kostprijs van de raadpleging.

Laatste revisie: oktober 2026

Welke groeicurven gebruiken bij kinderen van allochtone afkomst?

Voor de CLB-praktijk wordt geadiviseerd om gestalte en gewicht bij kinderen van allochtone afkomst op de Vlaamse Groeicurven te plotten.

In geval van te kleine gestalte kan het plotten op een curve gebaseerd op metingen bij kinderen van allochtone afkomst, helpen bij de beoordeling of er moet worden verwezen. In principe hoeft de verpleegkundige nooit te plotten op de ‘allochtone’ curven. Het is aan de arts om te oordelen of herplotten nodig is. Dit zal pas het geval zijn bij een bijzonder kleine gestalte (duidelijk onder de -2.5 sds) die onder het doellengtegebied valt. Tot tegenbericht worden hiervoor de curves voor jongeren van Turkse of Marokkaanse afkomst uit de Nederlandse groeistudie gebruikt. Deze curves vind je via TNO.nl.

Laatste revisie: november 2026

Een geslaagde doorverwijzing, deel van de (genees)kunst?

Wat kan ertoe bijdragen dat een kind/jongere na doorverwijzing het wenselijke vervolgtraject en de nodige onderzoeken krijgt aangeboden?

Een goede doorverwijzing realiseren is zeker geen eenvoudige opdracht. Wil men komen tot een geslaagde doorverwijzing, dan zijn uitleg aan en overleg met de betrokkenen ten zeerste wenselijk. Het is belangrijk dat de verwijzer (CLB) de beweegredenen en het beoogde vervolgtraject kan verduidelijken naar de ouders toe. Het is eveneens belangrijk deze informatie te kunnen delen met de behandelende arts (mits instemming van de ouders), zodat deze het vervolgtraject verder kan ondersteunen en begeleiden. Hier worden enkele aandachtspunten geformuleerd die kunnen bijdragen tot het bewerkstelligen van een goede opvolging:

  1. Verwijs niet enkel per brief.
    • Het is belangrijk om uitleg te geven bij de reden van de verwijzing.  Hierbij kan het nodig zijn om aan de ouders de vewijscriteria toe te lichten of om duiding te geven bij de klinische bevindingen die de aanleiding zijn tot de verwijzing.
    • Geef ook uitleg over de doelstelling van de verwijzing. Bespreek met de ouders en de jongere de onderzoeken die zinvol kunnen zijn na een doorverwijzing. Deze informatie maakt het mogelijk dat de betrokkenen zelf actief het vervolgtraject met de behandelende arts kunnen bespreken en bewaken.
  2. Maak een goede verwijsbrief.
    Hierin geeft men toelichting over de reden en de doelstelling van de verwijzing en de verwachtingen ten aanzien van mogelijke onderzoeken. Informeer de arts over de thema’s die met de ouder(s) en de jongere reeds zijn besproken.
  3. Na overleg met de ouders, kan men eventueel zelf telefonisch contact opnemen met de behandelende arts.

Laatste revisie: 19-10-2026

Wetenschappelijk onderzoek naar de methodiek

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis.

Foto Anouk Vanlander

Hulp en advies

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent nec odio ut purus volutpat facilisis pulvinar et nunc. Morbi lectus risus, maximus a volutpat id, vulputate in nisi.