Infectieziekten

Infectieziekten

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent nec odio ut purus volutpat facilisis pulvinar et nunc. Morbi lectus risus, maximus a volutpat id, vulputate in nisi.

Afkortingen en definities

  • CMV = Cytomegalo Virus
  • EPBW = Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk
  • EBV = Ebstein Barr Virus
  • Profylaxis
  • RMA = Risicohoudend medisch afval

Toepassingsgebied

Onderwerp

Dit draaiboek beschrijft de verschillende stappen die nodig zijn om de verspreiding van besmettelijke infectieziekten binnen het Vlaamse onderwijs tegen te gaan. Dit gaat van het melden van het voorkomen van een bepaalde infectieziekte, tot het nemen van maatregelen om verspreiding tegen te gaan.

Niet elke infectieziekte bij een leerling of personeelslid van de school moet gemeld worden. Dit hangt zowel af van de ernst van de infectieziekte, als ook van de besmettelijkheid en besmettingsroute van het oorzakelijke pathogeen. Zo is er voor een infectieziekte die zich via een vector verspreid (vb Borrelia burgdorferi die zich via teken verspreid en de ziekte van Lyme veroorzaakt) geen risico op verspreiding in de schoolcontext. Maar ook voor een banale verkoudheid, die zich wél snel kan verspreiden binnen een schoolpopulatie, zijn geen specifieke profylactische maatregelen nodig omwille van de milde symptomatologie.

De lijst van infectieziekten die aan bod komen in dit draaiboek bevat dus enerzijds die infectieziekten waarvoor er wel profylactische maatregelen nodig zijn als ze binnen de schoolcontext, zowel bij leerlingen als bij personeelsleden, voorkomen en die dus steeds moeten gemeld worden aan het CLB. Anderzijds zijn er ook een aantal infectieziekten in het draaiboek opgenomen omdat ze tot veel ongerustheid leiden op school, maar waarvoor geen profylactische maatregelen nodig zijn. Dit is bedoeld om de CLB-medewerker die belast is met het nemen van profylactische maatregelen informatie en houvast te bieden. Tenslotte is het ook mogelijk dat er profylactische maatregelen nodig zijn, hoewel de infectieziekte niet in het draaiboek voorkomt. Dit is het geval indien er een vermoeden is van een ernstige infectie die niet in de lijst is opgenomen, maar die, volgens de inschatting van de gezondheidsbeoefenaar, op basis van de medische kennis die die verondersteld wordt te hebben, een epidemisch karakter dreigt aan te nemen of aangenomen heeft.

Bovenstaande maakt dat de lijst besmettelijke ziekten die aan bod komt in dit draaiboek niet volledig overeenkomt met de lijst meldingsplichtige infectieziekten aan het team infectieziektebestrijding van Departement Zorg die geldt voor alle artsen.

De maatregelen die eventueel kunnen genomen worden zijn: isoleren van de besmette leerling, contactpersonen van de besmette leerling aanzetten tot verhoogde waakzaamheid, aangepaste schoonmaakprocedures op school, enz. Welke maatregelen zinvol zijn is afhankelijk van het oorzakelijke pathogeen, maar ook van het aantal besmette leerlingen. Dit wordt per infectieziekte toegelicht in de specifieke richtlijn.

Gebruikers en doelpopulatie

De Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB) hebben de opdracht profylactische maatregelen te nemen om de verspreiding van besmettelijke ziekten tegen te gaan in scholen.[1] Het Draaiboek infectieziekten CLB vormt daarbij de leidraad.[2]

De CLB zijn de gebruikers van het draaiboek. Elk CLB implementeert het draaiboek en organiseert zelf wie welke rol opneemt. De beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg van het CLB kan profylactische maatregelen nemen zoals beschreven in de richtlijnen in dit draaiboek. Decretaal [3] zijn het de artsen die de wettelijke opdracht hebben om besmettelijke ziekten indien nodig te melden aan de overheid. De beroepskwalificatie die vereist is om de verschillende handelingen uit te voeren is hier in meer detail beschreven.

Ook andere zorgverleners, zoals huisartsen of kinderartsen, die de doelpopulatie van dit draaiboek behandelen, kunnen beroep doen op dit draaiboek om hun patiënt correct te informeren. Ook biedt dit draaiboek het overzicht van al die infectieziekten die aan de school en/of CLB moeten gemeld worden. Zowel de ouders als de behandelende arts kunnen dit melden aan het CLB.

De richtlijnen in dit draaiboek zijn van toepassing op alle leerlingenpopulaties in het Vlaamse basis- en secundair onderwijs voor besmettelijke ziekten die zich potentieel verspreiden op school of tijdens door de school georganiseerde activiteiten (daguitstappen, bosklassen, excursies).

Ook voor leerplichtige leerlingen in collectief huisonderwijs (vanaf 2 leerlingen die samen onderwijs krijgen niet op het domicilie adres van de leerplichtige) zijn profylactische maatregelen om de verspreiding van besmettelijke ziekten tegen te gaan zoals beschreven in de richtlijnen in dit draaiboek van toepassing.1

Ook een besmettelijke ziekte uit de te melden lijst bij het onderwijspersoneel moet bij het CLB gemeld worden, maar het is de arbeidsgeneeskundige dienst verbonden aan de instelling die verantwoordelijk is voor het nemen van profylactische maatregelen bij personeel. De maatregelen voor personeelsleden komen wel vaak overeen met die voor de leerlingenpopulaties. Afstemming tussen het CLB en de arbeidsgeneeskundige dienst is belangrijk.

Voor besmettelijke ziekten die zich voordoen op een internaat is er een lacune in de huidige regelgeving. De richtlijnen in dit draaiboek zijn van toepassing op het internaat, maar er is geen CLB verbonden aan het internaat voor de uitvoering. In de praktijk verwacht het team infectieziektebestrijding van het Departement Zorg dat het CLB van de indexleerling hier het initiatief neemt. Bij een uitgebreide uitbraak of complexe context kan dit CLB beroep doen op het team infectieziektebestrijding en kan een ad hoc uitbraakteam worden samengesteld.

Het draaiboek is niet van toepassing op andere populaties zoals kinderen in kinderdagverblijven, studenten in het hoger onderwijs, volwassenonderwijs enz.


[1] Zie Decreet betreffende de leerlingenbegeleiding in het basisonderwijs, het secundair onderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding (vlaanderen.be)

[2] Zie Besluit van de Vlaamse Regering tot operationalisering van de leerlingenbegeleiding in het basisonderwijs, het secundair onderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding (vlaanderen.be)

[3] Zie Decreet betreffende het preventieve gezondheidsbeleid

Het draaiboek in het brede zorglandschap

Behalve artsen werkzaam in CLB, zijn ook de behandelende arts, het hoofd van een laboratorium van klinische biologie en de arts belast met het medisch toezicht in bedrijven, in voorzieningen waar kinderen en jongeren verblijven of in rust- en verzorgingstehuizen, verplicht tot het melden van besmettelijke ziekten aan het team infectieziektebestrijding van het Departement Zorg.3

De lijst van verplicht te melden infectieziekten wordt via ministerieel besluit vastgelegd en is terug te vinden op de website van het Departement Zorg.

De dienst infectieziekten van het Departement Zorg is de verantwoordelijke overheidsdienst voor het ontvangen van meldingen van meldingsplichtige infectieziekten. Zij beschikken over een permanentiedienst en zijn ook buiten de kantooruren bereikbaar. De voorwaarden, werkwijze, contactgegevens om een melding te doen bij de dienst infectieziektebestrijding is terug te vinden op de website van het Departement Zorg.

Het is de dienst infectieziektebestrijding van het Departement Zorg dat naar aanleiding van een melding de profylactische maatregelen neemt. Dit draaiboek is dan ook ontwikkeld in nauwe samenwerking met de dienst infectieziektebestrijding. Er is dan ook steeds overleg mogelijk en afhankelijk van de infectieziekte is overleg en samenwerking ook soms noodzakelijk (zie Richtlijnen voor CLB).

Voor besmettelijke ziekten die zich potentieel kunnen verspreiden op een stageplek is het de arbeidsgeneeskundige dienst van de werkplek die de profylactische maatregelen neemt en deze kunnen afwijken van de richtlijnen in dit draaiboek.

Voor besmettelijke ziekten die zich voordoen in een kinderdagverblijf, in de voor- of naschoolse opvang of in ambulante of residentiële voorzieningen binnen de jeugdzorg verwijzen we naar Kind en Gezin. Ook besmetteljke ziekten die zich potentieel kunnen verspreiden binnen het gezin of op schoolexterne activiteiten (sportclub, jeugdbeweging, …) zijn andere instanties verantwoordelijk en kunnen de profylactische maatregelen afwijken van de richtlijnen in dit draaiboek.

Doelstellingen richtlijn

De doelstellingen van de richtlijnen zijn:

  1. Het voorkómen  en indijken van de verspreiding van besmettelijke infectieziekten die een epidemisch karakter kunnen aannemen in de schoolpopulatie
  2. CLB de nodige informatie en richtlijnen bieden om scholen, ouders en jongeren eenduidig te informeren en ongerustheid rond het vóórkomen van besmettelijke infectieziekten op school weg te nemen

Richtlijn voor CLB

Algemene richtlijn

Afspraken met scholen

  • Informeer de scholen over welke infectieziekten steeds gemeld dienen te worden aan het CLB, namelijk:
    • Bof
    • Buikgriep /voedselinfectie (vanaf 2 of meer gevallen (binnen een week) in een klas(groep))
    • Buiktyfus
    • Kroep (difterie)
    • Hersenvliesontsteking (meningitis)
    • Hepatitis A
    • Hepatitis B
    • Krentenbaard (impetigo)
    • Kinderverlamming (polio)
    • Kinkhoest (pertussis)
    • Mazelen
    • Rode hond (rubella)
    • Roodvonk (scarlatina)
    • Schurft (scabiës)
    • Schimmelinfectie van de behaarde hoofdhuid en van de gladde huid (tinea capitis of tinea corporis)
    • Shigella infectie
    • STEC (Shiga Toxine producerende E. coli)
    • Tuberculose
    • Infectieziekten die niet in bovenstaande lijst voorkomen dienen niet gemeld te worden aan het CLB, tenzij er vermoeden is van een ernstige infectie die een epidemische karakter dreigt aan te nemen, of aangenomen heeft.
  • Informeer de scholen duidelijk over:
    • Hoe ze een infectieziekte kunnen melden aan het CLBElk van bovenstaande infectieziekten zowel bij leerlingen als bij personeel moeten gemeld wordenDe melding zo snel mogelijk moet gebeuren van zodra de school op de hoogte is van (het vermoeden van) één van bovenvermelde infectieziekten
    • Het behoort tot de taak van de het CLB, zo nodig na advies van het team Infectieziektebestrijding van het Departement Zorg, te bepalen welke maatregelen moeten getroffen worden op school in geval van een infectieziekte. De schooldirectie kan geen initiatieven nemen zonder overleg met de CLB-arts over de te nemen maatregelen
  • Adviseer de scholen om in het schoolreglement op te nemen dat ouders:
    • Bovenstaande lijst van infectieziekten bij hun kind steeds aan de school of rechtstreeks aan het CLB moeten melden. Het is belangrijk ook de rechtstreekse contactgegevens van het CLB hierbij te vermelden. Om privacyredenen kunnen ouders ervoor kiezen een infectieziekte liever aan het CLB te melden.
    • Hoofdluizen en windpokken bij hun kind steeds aan de school moeten gemeld worden
    • Dezelfde info kan ook via andere kanalen (website scholen, infobrief, …) gecommuniceerd worden aan ouders, maar hoort minstens in het schoolreglement te staan.
  • Adviseer de scholen om een luizenbeleid uit te werken. Zie specifieke richtlijn over Hoofdluizen.
  • Spreek af met de scholen dat ze ouders steeds moeten informeren over het voorkomen van windpokken in de klas. Zie specifieke richtlijn over Windpokken.

Melden aan de dienst infectieziektebestrijding

  • Een aantal infectieziekten moeten steeds gemeld worden aan de Dienst infectieziektebestrijding van het Departement Zorg. Dit geldt niet voor alle infectieziekten in bovenstaande lijst en wordt telkens in de richtlijn per infectieziekte geduid bij STAP 2 Meldingsplicht.
  • Het melden aan de Dienst infectieziektebestrijding moet aan een aantal voorwaarden voldoen. Dit kun je nalezen op de website van het Departement Zorg, zie Een meldingsplichtige infectieziekte aangeven | Departement Zorg

Afspraken binnen het CLB

  • Maak duidelijke afspraken over
    • Permanentie voor meldingen tijdens de openingsuren van de scholen
    • Hoe en door wie meldingen worden onthaald binnen CLB
  • Registreer de meldingen besmettelijke ziekten in LARS (Onderwerp Besmettelijke Ziekten) en houd intern een overzicht bij van de meldingen per school

Hoe de richtlijnen per infectieziekte gebruiken?

  • Elke richtlijn per infectieziekte is opgebouwd uit Algemene informatie en Maatregelen naar aanleiding van een melding aan het CLB. Voor de algemene informatie wordt verwezen naar de richtlijn van het Departement Zorg indien zij hierover een richtlijn hebben. Indien er geen richtlijn is van Departement Zorg is de algemene informatie uitgebreider met info rond diagnostiek, verwekker, behandeling, enz.
  • Voor de meeste infectieziekten uit het draaiboek is er ook een flowchart of stroomdiagram ontwikkeld. Deze vind je bij de ondersteunende materialen.
  • In de richtlijnen wordt verwezen naar voorbeeldbrieven die op onze website te vinden zijn.
    • Lees steeds de voorbeeldbrieven zorgvuldig na.Pas steeds de tekst aan indien [cursief tussen vierkante haakjes].Pas eventueel aan naargelang de individuele situatie.
    • Vermeld de datum en logo en contactgegevens van je CLB.

Bof (parotitis epidemica)

De specifieke richtlijn over bof vind je hier.

De flowchart bof vind je hier.

Buiktyfus (Salmonella (para)typhi)

De specifieke richtlijn over buiktyfus vind je hier.

De flowchart buiktyfus vind je hier.

Difterie (kroep)

De specifieke richtlijn over difterie vind je hier.

De flowchart difterie vind je hier.

Gastro-enteritis

De specifieke richtlijn over gastro-enteritis vind je hier.

De flowchart gastro-enteritis en voedselinfectie vind je hier.

Hepatitis A (HAV)

De specifieke richtlijn over Hepatitis A vind je hier.

De flowchart Hepatitis A vind je hier.

Hepatitis B (HBV)

De specifieke richtlijn over Hepatitis B vind je hier.

HIV

De specifieke richtlijn over HIV vind je hier.

Hoofdluizen

Impetigo (krentenbaard)

Mazelen (rubeola)

Meningitis en meningokokkenziekte

Mollusca contagiosa (parelwratjes)

Parvovirus B19 (erythema infectiosum – 5de kinderziekte)

Pertussis (kinkhoest)

Poliomyelitis (kinderverlamming)

Rubella (rode hond)

Scabiës (schurft)

Scarlatina (roodvonk) en invastieve GAS infecties

Shigella

STEC (shiga-toxine producerende E.coli)

Tinea (schimmelinfectie van huid en haar)

Tuberculose

Varicella (wind- of waterpokken)

Voedselinfectie

Verdiepende informatie

Overdrachtswegen van micro-organismen

Algemene hygiënemaatregelen

Infecties en vaccinatie van de zorgprofessional

Reiniging, desinfectie en sterilisatie van materiaal

Lokalen en uitrusting voor systematisch contactmoment

Reiniging en desinfectie van ruimtes, oppervlakken en omgeving

Ventilatie en verluchten

Beheer van medisch afval

Schoonmaakprincipes

Verantwoording

Regelgeving voor melding en maatregelen door CLB

Wetenschappelijke onderbouw voor de doelstellingen van het draaiboek

Referenties

Totstandkoming

Betrokkenen

Belangenconflict

Proces

Wetenschappelijke artikels

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis. Morbi tincidunt quam tellus, eget volutpat magna sollicitudin vel. Nulla suscipit est a bibendum ultrices. In et vulputate tortor.

Historiek van deze standaard

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend.

Bekijk de historiek

Materialen voor preventie en zorg

Je vindt hier werkmaterialen die je ondersteunen in je dagelijkse praktijk. Ze bieden houvast bij preventie en zorg en helpen je om te communiceren met ouders, jongeren, scholen en behandelende artsen.

Communicatie voor leerlingen/ouders/school/behandelende arts

Materialen voor CLB kwaliteit en organisatie

Je vindt hier alle VWVJ-werkmaterialen voor de kwaliteitszorg en organisatie van je CLB, overzichtelijk geordend volgens het referentiekader voor CLB-kwaliteit.

Personeelsbeleid en professionaliseringsbeleid

Vormingen over infectieziekten

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Webinar: nieuwe richtlijnen medisch toezicht
Webinar

Webinar: nieuwe richtlijnen medisch toezicht

09 - 03 - 2027

Veelgestelde vragen over infectieziekten

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur.

Impetigo: waarom geldt bij een epidemische verheffing een strengere wering dan bij één geval?

Bij een individueel geval van impetigo is wering doorgaans niet nodig vanuit het oogpunt van de volksgezondheid. De kans op complicaties of snelle verspreiding is meestal klein.

In de praktijk adviseren de meeste huisartsen wel om kinderen met impetigo tot 24 uur na de start van de antibioticabehandeling thuis te houden, ook bij een alleenstaand geval.

Waarom verandert het beleid bij een epidemische verheffing?

Een epidemische verheffing kan wijzen op de aanwezigheid van een virulentere bacteriestam. Daardoor kan het risico op besmetting en complicaties groter zijn.

In die situatie is een strengere aanpak verdedigbaar en worden leerlingen geweerd tot 24 uur na de start van de antibioticabehandeling.

Laatste revisie: Augustus 2023

Is het melden van een besmettelijke ziekte aan het team infectieziektebestrijding in strijd met de privacywetgeving?

Nee. Het melden van een besmettelijke ziekte aan Departement Zorg is niet in strijd met de privacywetgeving.

Volgens het Decreet betreffende het preventieve gezondheidsbeleid (Preventiedecreet) moet een arts een besmettelijke ziekte, of een vermoeden daarvan, melden aan Departement Zorg van de Vlaamse overheid.

Dankzij deze meldingen kan de overheid maatregelen nemen om verdere besmettingen zo veel mogelijk te voorkomen.

De meldingsplicht is niet uitzonderlijk en bestaat in vrijwel alle landen ter wereld.

Hoe worden persoonsgegevens beschermd?

Artikel 45 van het uitvoeringsbesluit van het Preventiedecreet van 15 januari 2025 bepaalt welke regels gelden voor:

  • Het anonimiseren van gegevens na afloop van de bewaartermijn.
  • Het bewaren van geanonimiseerde gegevens.

Departement Zorg ontwikkelde ook een informatieve folder voor het publiek met uitleg over de meldingsplicht.

Laatste revisie: Juli 2026

Zona: moet de school, net zoals bij windpokken, een brief aan alle klasgenoten bezorgen?

Nee. Bij een leerling met zona hoeft de school geen brief aan alle klasgenoten te bezorgen.

Waarom verschilt de aanpak van die bij windpokken?

Windpokken zijn zeer besmettelijk. Ouders moeten daarom aan de school melden wanneer hun kind windpokken heeft.

De school kan vervolgens een brief naar alle klasgenoten sturen. Zo worden ouders van kinderen met een verhoogd risico op complicaties door varicella geïnformeerd.

Bij zona is dat niet nodig. Zona is veel minder besmettelijk dan windpokken. Alleen direct contact met de letsels kan tot besmetting leiden.

Wat doe je bij een melding van zona?

Controleer eerst of het daadwerkelijk om zona gaat en niet om windpokken. Beide aandoeningen worden soms met elkaar verward.

Gaat het inderdaad om zona? Dan hoeft de school geen brief naar de klasgenoten te sturen.

Laatste revisie: Juli 2026

Wat doe je als een school vraagt of een leerling na een infectieziekte opnieuw naar school mag?

Het is niet de bedoeling dat het CLB bijkomende controles uitvoert omdat de school zekerheid wil over de behandeling van een leerling.

In het Draaiboek Infectieziekten CLB vind je per infectieziekte de algemene aanpak voor behandeling en wering. Gebruik die richtlijnen als leidraad.

Bij tuberculose wordt de indexleerling bijvoorbeeld twee weken behandeld voordat die opnieuw naar school mag.

Is een attest van behandeling nodig?

De school moet kunnen vertrouwen op de ouders en de behandelende arts.

Het is niet haalbaar om van (huis)artsen telkens een attest van behandeling te vragen. Dat zorgt voor extra administratieve belasting. Bovendien moet ook de behandelende arts erop kunnen vertrouwen dat de patiënt de voorgeschreven behandeling correct heeft gevolgd.

Laatste revisie: Augustus 2023

Tuberculose: wat doe je als ouders een tuberculinetest bij hun kind weigeren?

Een tuberculinetest is een preventief onderzoek en kan niet verplicht worden.

Ga bij een weigering altijd in gesprek met de ouders. Probeer te achterhalen waarom ze de test niet willen laten uitvoeren. Met bijkomende uitleg kan je hun bezorgdheden mogelijk wegnemen.

Eventueel kan je een alternatief voorstellen, zoals een IGRA-test. Die is niet gratis.

Kan een longfoto de tuberculinetest vervangen?

Nee. Een röntgenfoto van de borstkas (RX-thorax) toont niet hetzelfde aan.

Met een RX-thorax kan je pulmonale tuberculose opsporen, maar geen latente tuberculose-infectie aantonen.

Laatste revisie: Augustus 2023

Welke brief gebruik je bij streptokokkenfaryngitis (GAS-faryngitis)?

Het is niet de bedoeling om actief op zoek te gaan naar GAS-faryngitis of scholen aan te moedigen om deze infectie vaker te melden. De meldingsdrempel hoeft niet verlaagd te worden.

Keelontstekingen zijn immers vaak viraal. Het is eerder uitzonderlijk dat de huisarts met zekerheid weet dat het om een keelontsteking door groep A-streptokokken gaat. Daarvoor is laboratoriumonderzoek nodig.

Wat doe je als GAS-faryngitis bevestigd is?

Als bekend is dat het om GAS-faryngitis gaat, mag je de brief voor roodvonk gebruiken.

Pas in dat geval de diagnose in de brief aan naar ‘keelontsteking door streptokokken’.

Laatste revisie: Augustus 2023

Wat doe je als een leerkracht een infectieziekte heeft?

De aanpak hangt af van de infectieziekte en de specifieke situatie, bijvoorbeeld of het om een kleuterleerkracht of een leerkracht in het secundair onderwijs gaat.

Enkele voorbeelden:

  • Mazelen: heeft een leerkracht mazelen, dan zijn de leerlingen in de klas nauwe contactpersonen.
  • Scabiës: bij schurft moet je nagaan welke leerlingen mogelijk contactpersonen zijn. Bij een kleuterleerkracht is nauw contact waarschijnlijker dan bij een leerkracht in het secundair onderwijs.

Elke situatie vraagt dus een afzonderlijke beoordeling.

Welke rol heeft het CLB?

Zodra maatregelen nodig zijn die betrekking hebben op de leerlingen, is het CLB hiervoor verantwoordelijk.

Laatste revisie: Augustus 2023

Hepatitis A: wie neemt speekseltesten af bij leerkrachten en wie communiceert de resultaten?

Het team infectieziektebestrijding ontvangt de resultaten van de speekseltesten via Sciensano.

Wie communiceert de resultaten?

  • Positieve resultaten: het team infectieziektebestrijding deelt deze zelf mee aan de betrokkenen. Het gaat om nieuwe meldingen.
  • Negatieve resultaten: het team infectieziektebestrijding bezorgt deze aan het CLB, zodat het CLB de resultaten aan de ouders kan meedelen.

Hoe verloopt dit bij leerkrachten?

Het CLB kan ook bij leerkrachten de speekseltest afnemen en het resultaat meedelen.

In individuele gevallen kan dit ook via de arbeidsgeneeskundige dienst verlopen.

Bespreek de aanpak met het team infectieziektebestrijding.

Laatste revisie: Augustus 2023

Wanneer heeft een infectieziekte een epidemisch karakter?

Er bestaat geen algemene definitie van een infectieziekte met een epidemisch karakter.

De beoordeling hangt af van het besmettingspatroon van de specifieke infectieziekte.

Elk vermoeden van een ernstige infectieziekte die een epidemisch karakter dreigt aan te nemen of al heeft aangenomen, valt onder de meldingsplichtige aandoeningen. Voorbeelden uit het verleden zijn uitbraken van bof en het zikavirus.

Overleg bij twijfel altijd met het team infectieziektebestrijding.

Laatste revisie: Augustus 2023

Wanneer beschouw je infecties bij leerlingen uit verschillende klassen als gelinkte gevallen?

Om te bepalen of infecties gelinkt zijn, ga je na of de leerlingen elkaar mogelijk binnen de schoolcontext hebben besmet.

  • Gelinkte gevallen: als besmetting binnen de schoolcontext mogelijk is, beschouw je de gevallen als gelinkt. Er kunnen dan ook andere besmettingen op school zijn.
  • Niet-gelinkte gevallen: als de besmetting waarschijnlijk buiten de schoolcontext plaatsvond, beschouw je de gevallen binnen de schoolcontext als niet gelinkt.

Wat als leerlingen samen naar de jeugdbeweging gaan?

Gaan de leerlingen samen naar de jeugdbeweging, maar zitten ze niet in dezelfde klas? Dan kan je bij een duidelijke epidemiologische link buiten de school aannemen dat de besmetting niet op school plaatsvond.

Zitten de leerlingen wel in dezelfde klas? Dan is het moeilijker om besmetting op school uit te sluiten.

Beoordeel daarom elke situatie afzonderlijk. Is het aannemelijk dat de besmetting op school plaatsvond? Dan beschouw je de gevallen als gelinkt binnen de schoolcontext en hou je rekening met mogelijke bijkomende besmettingen op school.

Laatste revisie: Augustus 2023

Impetigo: wanneer spreek je van heel uitgebreide letsels?

Er bestaat geen strikt afgebakende definitie van ‘heel uitgebreide letsels’ bij impetigo.

Je kan hiervan spreken wanneer de letsels zo uitgebreid zijn dat je ze niet meer voldoende met een los verband kan afdekken om het besmettingsrisico te beperken.

Bij uitgebreide letsels kan je bovendien verwachten dat het kind zich onvoldoende goed voelt om naar school te gaan.

Wat als de letsels zich in het gezicht bevinden?

Letsels in het gezicht kan je vaak niet afdekken. Dat hoeft geen probleem te zijn zolang het letsel beperkt blijft.

Beslaan de letsels een groot deel van het gezicht? Dan blijft het kind beter thuis tot 24 uur na de start van de behandeling.

Zodra de letsels ingedroogd zijn, vormen ze geen besmettingsgevaar meer.

Het is in de eerste plaats aan de behandelende arts om deze afweging te maken.

Laatste revisie: Augustus 2023

Waarom verschilt de lijst met meldingsplichtige infectieziekten van het Draaiboek Infectieziekten CLB?

De lijst met infectieziekten in het Draaiboek Infectieziekten CLB komt niet volledig overeen met de lijst van meldingsplichtige infectieziekten van Departement Zorg.

De lijst van Departement Zorg geldt voor alle artsen in Vlaanderen, niet alleen voor CLB-artsen. Sommige infectieziekten, zoals syfilis, zijn minder relevant voor de CLB- of schoolcontext. Daarom komen ze niet voor in het draaiboek. Deze infecties worden doorgaans door andere artsen gemeld.

Welke infectieziekten staan wel in het draaiboek?

Het draaiboek richt zich op infecties die belangrijk zijn binnen de CLB- en schoolcontext. Het gaat om:

  • Infecties die gemeld moeten worden aan het team infectieziektebestrijding.
  • Infecties waarvoor een melding niet verplicht is, maar overleg met het team infectieziektebestrijding aangewezen kan zijn, zoals bof en rubella.
  • Infecties waarbij de school ondersteuning van het CLB kan vragen, zoals hoofdluizen.

Welke infecties moet de school aan het CLB melden?

Een school hoeft niet alle infecties die in het draaiboek staan aan het CLB te melden. In het document Maatregelen te nemen door de school in kader van profylaxe van infectieziekten vind je welke infectieziekten de school altijd aan het CLB moet melden.

Laatste revisie: Juli 2026

Impetigo: wanneer spreek je van een epidemische verheffing en wanneer begint de periode van één maand?

Bij impetigo geldt vier gevallen binnen één maand als richtwaarde om verhoogde waakzaamheid in te stellen. Die grens is richtinggevend. De CLB-arts kan ervan afwijken als de situatie dat vraagt.

Wat als vier gevallen verspreid over vijf weken voorkomen?

Worden er bijvoorbeeld vier gevallen in dezelfde klas gemeld binnen vijf weken? Dan is het verdedigbaar om uit voorzorg toch een waakzaamheidsbrief naar de hele klas te sturen.

Bij twijfel kan je overleggen met het team infectieziektebestrijding.

De maatregelen zijn niet ingrijpend. Het gaat bijvoorbeeld niet om het sluiten van een klas. Daarom is het beter om een waakzaamheidsbrief te veel te verspreiden dan te weinig.

Wanneer begint de periode van één maand?

In theorie begint die periode op het moment dat de ziekte ontstaat.

Bij impetigo is dat niet altijd eenvoudig vast te stellen. De infectie ontstaat vaak als complicatie van een eerder wondje of huidletsel. Daardoor kunnen ouders de precieze begindatum van de symptomen niet altijd aangeven.

Laatste revisie: Augustus 2023

Mag je in een brief aan ouders vermelden dat de leerling met een infectieziekte opgevolgd en behandeld wordt?

Nee. We raden af om in een brief te vermelden dat de indexleerling medisch opgevolgd of behandeld wordt, ook wanneer je ouders hiermee wil geruststellen.

Die informatie behoort tot de persoonlijke levenssfeer van de leerling en valt onder het beroepsgeheim.

Hou de informatie over de indexleerling daarom altijd neutraal.

Laatste revisie: Augustus 2023

Mazelen en hepatitis A: is een positieve IgG-test nodig als iemand de infectie al heeft doorgemaakt?

Nee. Een positieve IgG-test is niet nodig om aan te tonen dat iemand mazelen of hepatitis A heeft doorgemaakt.

Waarop let je bij jonge kinderen?

Bij jonge kinderen is het weinig waarschijnlijk dat ze al mazelen hebben doorgemaakt. Twijfel je aan de informatie van de ouders? Ga dan met hen in gesprek. Mogelijk verwarren ze mazelen met een andere kinderziekte.

Een doorgemaakte hepatitis A-infectie is bij jonge kinderen wel mogelijk, vooral na een verblijf in een land waar hepatitis A veel voorkomt. Bij kinderen verloopt de infectie doorgaans mild of zonder symptomen.

Bij twijfel kan je contact opnemen met de huisarts.

Laatste revisie: Augustus 2023

Hepatitis A: wat als ouders de postexpositievaccinatie bij de huisarts willen laten toedienen?

Huisartsen kunnen voor postexpositievaccinatie gratis hepatitis A-vaccins bestellen bij Departement Zorg.

Dit is logistiek wel moeilijker te organiseren dan wanneer alle kinderen klassikaal gevaccineerd worden. Daarom wordt vaccinatie via de huisarts zo weinig mogelijk aangemoedigd.

Willen ouders hun kind toch bij de huisarts laten vaccineren? Dan bespreken ze dit het best zelf met hun huisarts.

Ouders kunnen ook met een voorschrift van de huisarts zelf een vaccin aankopen bij de apotheek. In dat geval betalen ze het vaccin zelf.

Laatste revisie: Augustus 2023

Hepatitis A: wat doe je als ouders de speekseltest weigeren?

Wanneer een speekseltest voor hepatitis A klassikaal wordt aanbevolen, maar een leerling of de ouders weigeren, is het niet aangewezen om de leerling een week van school te weren.

Waarom wordt de speekseltest aanbevolen?

De test helpt om besmette kinderen zonder symptomen op te sporen. Zo kan je postexpositievaccinatie aanbieden aan hun nauwe contacten, in de eerste plaats de huisgenoten.

Jonge kinderen hebben vaker een asymptomatische infectie. Vooral volwassenen en personen met een verminderde afweer lopen een groter risico op een ernstige infectie.

Een niet-opgemerkte hepatitis A-infectie vormt daardoor een groter risico voor de huisgenoten dan voor de klasgenoten.

Hoe ga je om met een weigering?

Ga zo veel mogelijk in gesprek met de ouders. Leg uit waarom de speekseltest wordt aanbevolen en welke meerwaarde die voor hen en hun gezin kan hebben.

Laatste revisie: Augustus 2023

Mag een CLB-verpleegkundige meldingen van infectieziekten behandelen?

Ja. Verpleegkundigen mogen maatregelen nemen om de verspreiding van besmettelijke ziekten te voorkomen. Daarbij gebruiken ze het Draaiboek Infectieziekten CLB als leidraad.

Het besluit van de Vlaamse Regering over de operationalisering van de leerlingenbegeleiding verwijst hiervoor naar de beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg.

Het nemen van preventieve maatregelen bij infecties is een B1-technisch verpleegkundige verstrekking. Hiervoor moet een procedure bestaan en moet de verpleegkundige voldoende bekwaam zijn.

Waarop moet je letten?

Om een melding correct te beoordelen, is voldoende medische achtergrondkennis nodig. Niet elke melding is immers terecht. Soms is overleg met de behandelende arts nodig om de situatie te verduidelijken.

Het Decreet betreffende het preventieve gezondheidsbeleid bepaalt dat de arts die belast is met het medisch toezicht op scholen verantwoordelijk is voor het melden van meldingsplichtige infectieziekten aan het team infectieziektebestrijding.

Daarom is het belangrijk dat de CLB-arts betrokken blijft en de verantwoordelijkheid neemt voor de profylaxe van besmettelijke ziekten.

Taken kunnen wel aan verpleegkundigen gedelegeerd worden, op voorwaarde dat hiervoor een schriftelijke procedure bestaat.

Laatste revisie: Juli 2026

Moet het CLB toestemming vragen om de behandelende arts te contacteren in het kader van infectieziektepreventie?

Nee. Als de CLB-arts de behandelende arts wil contacteren in het kader van profylaxe van infectieziekten, moeten de ouders hierover geïnformeerd worden. Hun toestemming is niet nodig.

Volgens het Decreet betreffende de leerlingenbegeleiding van 27 april 2018 kunnen ouders zich niet verzetten tegen de profylactische maatregelen die een CLB neemt.

In de praktijk betrek je de ouders wel zo veel mogelijk.

Laatste revisie: Augustus 2023

Wat doe je als ouders de wering van een leerling niet naleven?

Volgens het Decreet betreffende de leerlingenbegeleiding in het basisonderwijs, het secundair onderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding (27 april 2018) kunnen leerlingen en ouders zich niet verzetten tegen een systematisch contact of tegen de profylactische maatregelen die een CLB neemt, zoals vermeld in artikel 4, § 2.

Het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 2018 over de operationalisering van de CLB-doelstellingen verwijst naar het Draaiboek Infectieziekten CLB. Dat bepaalt welke maatregelen een school moet nemen om de verspreiding van besmettelijke ziekten te voorkomen.

Hoe pas je dit toe in de praktijk?

De maatregelen moeten in verhouding staan tot de ernst van de aandoening. Een leerling met hoofdluizen mag bijvoorbeeld naar school, terwijl een leerling met besmettelijke tuberculose een andere aanpak vraagt.

Een goede communicatie met de ouders en de school is daarbij essentieel. Geef advies op maat van de situatie, indien nodig na overleg met het team infectieziektebestrijding.

Het is belangrijk dat het schoolreglement vermeldt dat zieke kinderen niet op school horen en dat de school ouders hier consequent over aanspreekt.

Een schorsing is een tuchtmaatregel en mag in deze context niet worden toegepast.

Laatste revisie: Juli 2026

Mag een school een leerling schorsen vanwege hoofdluizen?

Nee. Een school mag een leerling niet schorsen vanwege hoofdluizen.

Een schorsing is een tuchtmaatregel waarbij een leerling tijdelijk het recht op onderwijs verliest. Die maatregel mag niet worden toegepast vanwege een besmettelijke aandoening, zoals hoofdluizen. Alleen een CLB-arts kan beslissen welke maatregelen aangewezen zijn bij besmettelijke ziekten.

Waarom is schorsing niet aangewezen?

  • Een besmetting met hoofdluizen is niet schadelijk.
  • Een besmetting kan zonder symptomen verlopen. Daardoor zijn mogelijk niet alle leerlingen met hoofdluizen gekend.
  • Er is geen wetenschappelijk bewijs dat leerlingen met hoofdluizen thuishouden doeltreffend is.

Een leerling mag dus niet van school geweerd worden om het risico op overdracht te beperken. Preventieve maatregelen zijn belangrijker. Je vindt die in de richtlijn Hoofdluizen.

Kan een leerling uitzonderlijk toch thuisblijven?

Ja. Het CLB kan in overleg met de ouders beslissen dat een leerling tijdelijk thuisblijft om een behandeling mogelijk te maken.

Dat kan bijvoorbeeld wanneer iemand buiten het gezin helpt bij de behandeling, maar alleen tijdens de schooluren beschikbaar is. Het gaat steeds om uitzonderlijke situaties.

De leerling is in dat geval gewettigd afwezig. Indien nodig kan het CLB hiervoor een attest opstellen.

Laatste revisie: Augustus 2023

Wetenschappelijk onderzoek naar de methodiek

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis.

Team_Heidi Castryckx

Hulp en advies

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent nec odio ut purus volutpat facilisis pulvinar et nunc. Morbi lectus risus, maximus a volutpat id, vulputate in nisi.