Infectieziekten
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent nec odio ut purus volutpat facilisis pulvinar et nunc. Morbi lectus risus, maximus a volutpat id, vulputate in nisi.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent nec odio ut purus volutpat facilisis pulvinar et nunc. Morbi lectus risus, maximus a volutpat id, vulputate in nisi.
Je vindt hier werkmaterialen die je ondersteunen in je dagelijkse praktijk. Ze bieden houvast bij preventie en zorg en helpen je om te communiceren met ouders, jongeren, scholen en behandelende artsen.
Je vindt hier alle VWVJ-werkmaterialen voor de kwaliteitszorg en organisatie van je CLB, overzichtelijk geordend volgens het referentiekader voor CLB-kwaliteit.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur.
Bij een individueel geval van impetigo is wering doorgaans niet nodig vanuit het oogpunt van de volksgezondheid. De kans op complicaties of snelle verspreiding is meestal klein.
In de praktijk adviseren de meeste huisartsen wel om kinderen met impetigo tot 24 uur na de start van de antibioticabehandeling thuis te houden, ook bij een alleenstaand geval.
Waarom verandert het beleid bij een epidemische verheffing?
Een epidemische verheffing kan wijzen op de aanwezigheid van een virulentere bacteriestam. Daardoor kan het risico op besmetting en complicaties groter zijn.
In die situatie is een strengere aanpak verdedigbaar en worden leerlingen geweerd tot 24 uur na de start van de antibioticabehandeling.
Laatste revisie: Augustus 2023
Nee. Het melden van een besmettelijke ziekte aan Departement Zorg is niet in strijd met de privacywetgeving.
Volgens het Decreet betreffende het preventieve gezondheidsbeleid (Preventiedecreet) moet een arts een besmettelijke ziekte, of een vermoeden daarvan, melden aan Departement Zorg van de Vlaamse overheid.
Dankzij deze meldingen kan de overheid maatregelen nemen om verdere besmettingen zo veel mogelijk te voorkomen.
De meldingsplicht is niet uitzonderlijk en bestaat in vrijwel alle landen ter wereld.
Hoe worden persoonsgegevens beschermd?
Artikel 45 van het uitvoeringsbesluit van het Preventiedecreet van 15 januari 2025 bepaalt welke regels gelden voor:
Departement Zorg ontwikkelde ook een informatieve folder voor het publiek met uitleg over de meldingsplicht.
Laatste revisie: Juli 2026
Nee. Bij een leerling met zona hoeft de school geen brief aan alle klasgenoten te bezorgen.
Waarom verschilt de aanpak van die bij windpokken?
Windpokken zijn zeer besmettelijk. Ouders moeten daarom aan de school melden wanneer hun kind windpokken heeft.
De school kan vervolgens een brief naar alle klasgenoten sturen. Zo worden ouders van kinderen met een verhoogd risico op complicaties door varicella geïnformeerd.
Bij zona is dat niet nodig. Zona is veel minder besmettelijk dan windpokken. Alleen direct contact met de letsels kan tot besmetting leiden.
Wat doe je bij een melding van zona?
Controleer eerst of het daadwerkelijk om zona gaat en niet om windpokken. Beide aandoeningen worden soms met elkaar verward.
Gaat het inderdaad om zona? Dan hoeft de school geen brief naar de klasgenoten te sturen.
Laatste revisie: Juli 2026
Het is niet de bedoeling dat het CLB bijkomende controles uitvoert omdat de school zekerheid wil over de behandeling van een leerling.
In het Draaiboek Infectieziekten CLB vind je per infectieziekte de algemene aanpak voor behandeling en wering. Gebruik die richtlijnen als leidraad.
Bij tuberculose wordt de indexleerling bijvoorbeeld twee weken behandeld voordat die opnieuw naar school mag.
Is een attest van behandeling nodig?
De school moet kunnen vertrouwen op de ouders en de behandelende arts.
Het is niet haalbaar om van (huis)artsen telkens een attest van behandeling te vragen. Dat zorgt voor extra administratieve belasting. Bovendien moet ook de behandelende arts erop kunnen vertrouwen dat de patiënt de voorgeschreven behandeling correct heeft gevolgd.
Laatste revisie: Augustus 2023
Een tuberculinetest is een preventief onderzoek en kan niet verplicht worden.
Ga bij een weigering altijd in gesprek met de ouders. Probeer te achterhalen waarom ze de test niet willen laten uitvoeren. Met bijkomende uitleg kan je hun bezorgdheden mogelijk wegnemen.
Eventueel kan je een alternatief voorstellen, zoals een IGRA-test. Die is niet gratis.
Kan een longfoto de tuberculinetest vervangen?
Nee. Een röntgenfoto van de borstkas (RX-thorax) toont niet hetzelfde aan.
Met een RX-thorax kan je pulmonale tuberculose opsporen, maar geen latente tuberculose-infectie aantonen.
Laatste revisie: Augustus 2023
Het is niet de bedoeling om actief op zoek te gaan naar GAS-faryngitis of scholen aan te moedigen om deze infectie vaker te melden. De meldingsdrempel hoeft niet verlaagd te worden.
Keelontstekingen zijn immers vaak viraal. Het is eerder uitzonderlijk dat de huisarts met zekerheid weet dat het om een keelontsteking door groep A-streptokokken gaat. Daarvoor is laboratoriumonderzoek nodig.
Wat doe je als GAS-faryngitis bevestigd is?
Als bekend is dat het om GAS-faryngitis gaat, mag je de brief voor roodvonk gebruiken.
Pas in dat geval de diagnose in de brief aan naar ‘keelontsteking door streptokokken’.
Laatste revisie: Augustus 2023
De aanpak hangt af van de infectieziekte en de specifieke situatie, bijvoorbeeld of het om een kleuterleerkracht of een leerkracht in het secundair onderwijs gaat.
Enkele voorbeelden:
Elke situatie vraagt dus een afzonderlijke beoordeling.
Welke rol heeft het CLB?
Zodra maatregelen nodig zijn die betrekking hebben op de leerlingen, is het CLB hiervoor verantwoordelijk.
Laatste revisie: Augustus 2023
Het team infectieziektebestrijding ontvangt de resultaten van de speekseltesten via Sciensano.
Wie communiceert de resultaten?
Hoe verloopt dit bij leerkrachten?
Het CLB kan ook bij leerkrachten de speekseltest afnemen en het resultaat meedelen.
In individuele gevallen kan dit ook via de arbeidsgeneeskundige dienst verlopen.
Bespreek de aanpak met het team infectieziektebestrijding.
Laatste revisie: Augustus 2023
Er bestaat geen algemene definitie van een infectieziekte met een epidemisch karakter.
De beoordeling hangt af van het besmettingspatroon van de specifieke infectieziekte.
Elk vermoeden van een ernstige infectieziekte die een epidemisch karakter dreigt aan te nemen of al heeft aangenomen, valt onder de meldingsplichtige aandoeningen. Voorbeelden uit het verleden zijn uitbraken van bof en het zikavirus.
Overleg bij twijfel altijd met het team infectieziektebestrijding.
Laatste revisie: Augustus 2023
Om te bepalen of infecties gelinkt zijn, ga je na of de leerlingen elkaar mogelijk binnen de schoolcontext hebben besmet.
Wat als leerlingen samen naar de jeugdbeweging gaan?
Gaan de leerlingen samen naar de jeugdbeweging, maar zitten ze niet in dezelfde klas? Dan kan je bij een duidelijke epidemiologische link buiten de school aannemen dat de besmetting niet op school plaatsvond.
Zitten de leerlingen wel in dezelfde klas? Dan is het moeilijker om besmetting op school uit te sluiten.
Beoordeel daarom elke situatie afzonderlijk. Is het aannemelijk dat de besmetting op school plaatsvond? Dan beschouw je de gevallen als gelinkt binnen de schoolcontext en hou je rekening met mogelijke bijkomende besmettingen op school.
Laatste revisie: Augustus 2023
Er bestaat geen strikt afgebakende definitie van ‘heel uitgebreide letsels’ bij impetigo.
Je kan hiervan spreken wanneer de letsels zo uitgebreid zijn dat je ze niet meer voldoende met een los verband kan afdekken om het besmettingsrisico te beperken.
Bij uitgebreide letsels kan je bovendien verwachten dat het kind zich onvoldoende goed voelt om naar school te gaan.
Wat als de letsels zich in het gezicht bevinden?
Letsels in het gezicht kan je vaak niet afdekken. Dat hoeft geen probleem te zijn zolang het letsel beperkt blijft.
Beslaan de letsels een groot deel van het gezicht? Dan blijft het kind beter thuis tot 24 uur na de start van de behandeling.
Zodra de letsels ingedroogd zijn, vormen ze geen besmettingsgevaar meer.
Het is in de eerste plaats aan de behandelende arts om deze afweging te maken.
Laatste revisie: Augustus 2023
De lijst met infectieziekten in het Draaiboek Infectieziekten CLB komt niet volledig overeen met de lijst van meldingsplichtige infectieziekten van Departement Zorg.
De lijst van Departement Zorg geldt voor alle artsen in Vlaanderen, niet alleen voor CLB-artsen. Sommige infectieziekten, zoals syfilis, zijn minder relevant voor de CLB- of schoolcontext. Daarom komen ze niet voor in het draaiboek. Deze infecties worden doorgaans door andere artsen gemeld.
Welke infectieziekten staan wel in het draaiboek?
Het draaiboek richt zich op infecties die belangrijk zijn binnen de CLB- en schoolcontext. Het gaat om:
Welke infecties moet de school aan het CLB melden?
Een school hoeft niet alle infecties die in het draaiboek staan aan het CLB te melden. In het document Maatregelen te nemen door de school in kader van profylaxe van infectieziekten vind je welke infectieziekten de school altijd aan het CLB moet melden.
Laatste revisie: Juli 2026
Bij impetigo geldt vier gevallen binnen één maand als richtwaarde om verhoogde waakzaamheid in te stellen. Die grens is richtinggevend. De CLB-arts kan ervan afwijken als de situatie dat vraagt.
Wat als vier gevallen verspreid over vijf weken voorkomen?
Worden er bijvoorbeeld vier gevallen in dezelfde klas gemeld binnen vijf weken? Dan is het verdedigbaar om uit voorzorg toch een waakzaamheidsbrief naar de hele klas te sturen.
Bij twijfel kan je overleggen met het team infectieziektebestrijding.
De maatregelen zijn niet ingrijpend. Het gaat bijvoorbeeld niet om het sluiten van een klas. Daarom is het beter om een waakzaamheidsbrief te veel te verspreiden dan te weinig.
Wanneer begint de periode van één maand?
In theorie begint die periode op het moment dat de ziekte ontstaat.
Bij impetigo is dat niet altijd eenvoudig vast te stellen. De infectie ontstaat vaak als complicatie van een eerder wondje of huidletsel. Daardoor kunnen ouders de precieze begindatum van de symptomen niet altijd aangeven.
Laatste revisie: Augustus 2023
Nee. We raden af om in een brief te vermelden dat de indexleerling medisch opgevolgd of behandeld wordt, ook wanneer je ouders hiermee wil geruststellen.
Die informatie behoort tot de persoonlijke levenssfeer van de leerling en valt onder het beroepsgeheim.
Hou de informatie over de indexleerling daarom altijd neutraal.
Laatste revisie: Augustus 2023
Nee. Een positieve IgG-test is niet nodig om aan te tonen dat iemand mazelen of hepatitis A heeft doorgemaakt.
Waarop let je bij jonge kinderen?
Bij jonge kinderen is het weinig waarschijnlijk dat ze al mazelen hebben doorgemaakt. Twijfel je aan de informatie van de ouders? Ga dan met hen in gesprek. Mogelijk verwarren ze mazelen met een andere kinderziekte.
Een doorgemaakte hepatitis A-infectie is bij jonge kinderen wel mogelijk, vooral na een verblijf in een land waar hepatitis A veel voorkomt. Bij kinderen verloopt de infectie doorgaans mild of zonder symptomen.
Bij twijfel kan je contact opnemen met de huisarts.
Laatste revisie: Augustus 2023
Huisartsen kunnen voor postexpositievaccinatie gratis hepatitis A-vaccins bestellen bij Departement Zorg.
Dit is logistiek wel moeilijker te organiseren dan wanneer alle kinderen klassikaal gevaccineerd worden. Daarom wordt vaccinatie via de huisarts zo weinig mogelijk aangemoedigd.
Willen ouders hun kind toch bij de huisarts laten vaccineren? Dan bespreken ze dit het best zelf met hun huisarts.
Ouders kunnen ook met een voorschrift van de huisarts zelf een vaccin aankopen bij de apotheek. In dat geval betalen ze het vaccin zelf.
Laatste revisie: Augustus 2023
Wanneer een speekseltest voor hepatitis A klassikaal wordt aanbevolen, maar een leerling of de ouders weigeren, is het niet aangewezen om de leerling een week van school te weren.
Waarom wordt de speekseltest aanbevolen?
De test helpt om besmette kinderen zonder symptomen op te sporen. Zo kan je postexpositievaccinatie aanbieden aan hun nauwe contacten, in de eerste plaats de huisgenoten.
Jonge kinderen hebben vaker een asymptomatische infectie. Vooral volwassenen en personen met een verminderde afweer lopen een groter risico op een ernstige infectie.
Een niet-opgemerkte hepatitis A-infectie vormt daardoor een groter risico voor de huisgenoten dan voor de klasgenoten.
Hoe ga je om met een weigering?
Ga zo veel mogelijk in gesprek met de ouders. Leg uit waarom de speekseltest wordt aanbevolen en welke meerwaarde die voor hen en hun gezin kan hebben.
Laatste revisie: Augustus 2023
Ja. Verpleegkundigen mogen maatregelen nemen om de verspreiding van besmettelijke ziekten te voorkomen. Daarbij gebruiken ze het Draaiboek Infectieziekten CLB als leidraad.
Het besluit van de Vlaamse Regering over de operationalisering van de leerlingenbegeleiding verwijst hiervoor naar de beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg.
Het nemen van preventieve maatregelen bij infecties is een B1-technisch verpleegkundige verstrekking. Hiervoor moet een procedure bestaan en moet de verpleegkundige voldoende bekwaam zijn.
Waarop moet je letten?
Om een melding correct te beoordelen, is voldoende medische achtergrondkennis nodig. Niet elke melding is immers terecht. Soms is overleg met de behandelende arts nodig om de situatie te verduidelijken.
Het Decreet betreffende het preventieve gezondheidsbeleid bepaalt dat de arts die belast is met het medisch toezicht op scholen verantwoordelijk is voor het melden van meldingsplichtige infectieziekten aan het team infectieziektebestrijding.
Daarom is het belangrijk dat de CLB-arts betrokken blijft en de verantwoordelijkheid neemt voor de profylaxe van besmettelijke ziekten.
Taken kunnen wel aan verpleegkundigen gedelegeerd worden, op voorwaarde dat hiervoor een schriftelijke procedure bestaat.
Laatste revisie: Juli 2026
Nee. Als de CLB-arts de behandelende arts wil contacteren in het kader van profylaxe van infectieziekten, moeten de ouders hierover geïnformeerd worden. Hun toestemming is niet nodig.
Volgens het Decreet betreffende de leerlingenbegeleiding van 27 april 2018 kunnen ouders zich niet verzetten tegen de profylactische maatregelen die een CLB neemt.
In de praktijk betrek je de ouders wel zo veel mogelijk.
Laatste revisie: Augustus 2023
Volgens het Decreet betreffende de leerlingenbegeleiding in het basisonderwijs, het secundair onderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding (27 april 2018) kunnen leerlingen en ouders zich niet verzetten tegen een systematisch contact of tegen de profylactische maatregelen die een CLB neemt, zoals vermeld in artikel 4, § 2.
Het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 2018 over de operationalisering van de CLB-doelstellingen verwijst naar het Draaiboek Infectieziekten CLB. Dat bepaalt welke maatregelen een school moet nemen om de verspreiding van besmettelijke ziekten te voorkomen.
Hoe pas je dit toe in de praktijk?
De maatregelen moeten in verhouding staan tot de ernst van de aandoening. Een leerling met hoofdluizen mag bijvoorbeeld naar school, terwijl een leerling met besmettelijke tuberculose een andere aanpak vraagt.
Een goede communicatie met de ouders en de school is daarbij essentieel. Geef advies op maat van de situatie, indien nodig na overleg met het team infectieziektebestrijding.
Het is belangrijk dat het schoolreglement vermeldt dat zieke kinderen niet op school horen en dat de school ouders hier consequent over aanspreekt.
Een schorsing is een tuchtmaatregel en mag in deze context niet worden toegepast.
Laatste revisie: Juli 2026
Nee. Een school mag een leerling niet schorsen vanwege hoofdluizen.
Een schorsing is een tuchtmaatregel waarbij een leerling tijdelijk het recht op onderwijs verliest. Die maatregel mag niet worden toegepast vanwege een besmettelijke aandoening, zoals hoofdluizen. Alleen een CLB-arts kan beslissen welke maatregelen aangewezen zijn bij besmettelijke ziekten.
Waarom is schorsing niet aangewezen?
Een leerling mag dus niet van school geweerd worden om het risico op overdracht te beperken. Preventieve maatregelen zijn belangrijker. Je vindt die in de richtlijn Hoofdluizen.
Kan een leerling uitzonderlijk toch thuisblijven?
Ja. Het CLB kan in overleg met de ouders beslissen dat een leerling tijdelijk thuisblijft om een behandeling mogelijk te maken.
Dat kan bijvoorbeeld wanneer iemand buiten het gezin helpt bij de behandeling, maar alleen tijdens de schooluren beschikbaar is. Het gaat steeds om uitzonderlijke situaties.
De leerling is in dat geval gewettigd afwezig. Indien nodig kan het CLB hiervoor een attest opstellen.
Laatste revisie: Augustus 2023
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam elementum viverra elit sed suscipit. Sed ultrices nisi vel dui congue mattis. Sed placerat ipsum eu lacinia eleifend. Mauris malesuada cursus sapien in sagittis. Curabitur et laoreet mi, ut dictum felis.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent nec odio ut purus volutpat facilisis pulvinar et nunc. Morbi lectus risus, maximus a volutpat id, vulputate in nisi.